Kamu ihaleleri, devlet daireleri veya yerel makamlar gibi kamu yetkililerinin şirketlerden iş, mal veya hizmet satın aldığı süreci ifade eder.
Avrupa genelindeki işletmeler için eşit şartlar oluşturmak amacıyla AB hukuku, asgari uyumlaştırılmış kamu alım kurallarını belirlemektedir. Bu kurallar, kamu yetkililerinin ve bazı kamu hizmeti işletmecilerinin mal, iş ve hizmet satın alma şeklini düzenler. Bunlar ulusal mevzuata aktarılmıştır ve parasal değeri belirli bir tutarı aşan ihalelere uygulanır. Daha düşük değerli teklifler için ulusal kurallar geçerlidir. Bununla birlikte, bu ulusal kuralların aynı zamanda AB hukukunun genel ilkelerine de uygun olması gerekmektedir.
Kamu ihaleleri neden önemlidir?
AB’de her yıl 250.000’den fazla kamu yetkilisi hizmet, inşaat işleri ve malzeme satın alımına GSYİH’nın yaklaşık %14’ünü (yılda yaklaşık 2 trilyon Euro) harcıyor. Enerji, ulaştırma, atık yönetimi, sosyal koruma ve sağlık veya eğitim hizmetlerinin sağlanması gibi birçok sektörde, kamu otoriteleri ana alıcılardır.
Kamu sektörü, istihdamı, büyümeyi ve yatırımı artırmak ve daha yenilikçi, kaynak ve enerji açısından verimli ve sosyal açıdan kapsayıcı bir ekonomi yaratmak için satın almaları kullanabilir. Yüksek kaliteli kamu hizmetleri modern, iyi yönetilen ve verimli satın almalara bağlıdır.
Kamu alımlarının iyileştirilmesi büyük tasarruflar sağlayabilir: %1’lik bir verimlilik artışı bile yılda 20 milyar Avro tasarruf sağlayabilir.
Düzenleme
AB’nin kamu alımlarına ilişkin düzenlemesi, AB üye ülkelerindeki kamu yetkililerinin mal, hizmet veya yapım işleri ihaleleri vermesi durumunda uyulması gereken kural ve prosedürleri belirleyen 2014/24/AB sayılı Direktif tarafından yönetilmektedir.
AB’nin kamu alımlarına ilişkin düzenlemesinin bazı önemli yönleri şunlardır:
1. Eşit muamele ve ayrımcılık yapmama: Kamu yetkilileri tüm teklif sahiplerine eşit davranmalı ve potansiyel tedarikçilere karşı uyruklarına veya başka herhangi bir faktöre dayalı olarak ayrımcılık yapmamalıdır.
2. Şeffaflık: Satın alma süreci şeffaf olmalı ve sözleşme ile ilgili tüm bilgiler potansiyel teklif sahiplerine sağlanmalıdır.
3. Rekabet: Kamu yetkilileri, ihalelerin ekonomik açıdan en avantajlı teklife verilmesini sağlamak için, teklif sahipleri arasında adil rekabetin olmasını sağlamalıdır.
4. Orantılılık: Kamu alımlarına ilişkin prosedür ve gereklilikler, yapılan ihalenin değeri ve karmaşıklığı ile orantılı olmalıdır.
5. Elektronik satın alma: Kamu yetkililerinin, sözleşme fırsatının duyurulmasından tekliflerin sunulmasına ve sözleşmenin imzalanmasına kadar tüm satın alma süreci için elektronik araçları kullanması teşvik edilmektedir.
Genel olarak, AB’nin kamu alımlarına ilişkin düzenlemesi, üye devletlerdeki kamu otoritelerinin alım faaliyetlerini adil, şeffaf ve verimli bir şekilde yürütmesini ve aynı zamanda kamu ihalelerinin verilmesinde rekabeti sağlamayı ve paranın karşılığını almayı teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Kurallar
Temel İlkeler: AB kuralları şeffaflığı, eşit muameleyi, açık rekabeti ve sağlam prosedür yönetimini korur. Bu ilkeler, AB içindeki istihdam ve yatırımlardaki büyümeyi desteklemek için rekabetçi, iyi düzenlenmiş bir satın alma piyasası yaratır.
Avrupa Birliği (AB), ihalelerin verilmesinde adil, şeffaf ve ayrımcı olmayan süreçler sağlamak amacıyla kamu ihale kuralları oluşturmuştur. Bu kurallar, kamu malları ve hizmetlerinin sağlanmasına yönelik daha yüksek değerli sözleşmeler için geçerlidir.
Bir ihaleyi kazanmanın yolu, rekabetçi bir teklif vermektir. Farklı türde kamu ihale prosedürleri şunları içerir:
1. Açık Prosedür: Açık prosedürde herkes tam teklif sunabilir. Bu prosedür en sık kullanılır.
2. Kısıtlı Prosedür: Kısıtlı prosedüre herkes katılmak isteyebilir ancak yalnızca ön eleme ile seçilenler teklif verebilir.
3. Rekabetçi Müzakere Prosedürü: Rekabetçi müzakere prosedürlerinde herkes katılma talebinde bulunabilir, ancak yalnızca ön eleme ile seçilmiş olanlar ilk teklifleri sunmaya ve müzakereye davet edilecektir.
İhale kuruluşları bu prosedürü yalnızca satın alma işleminin spesifik veya karmaşık yapısı nedeniyle müzakerelerin gerekli olduğu durumlarda kullanabilir; ancak savunma ve güvenlik, su, enerji, ulaştırma ve posta hizmetleri sektörlerindeki satın alma kuruluşları bunu standart bir prosedür olarak kullanabilir.
4. Rekabetçi Diyalog: Bu prosedür, ihale makamı tarafından, tanımlanan bir ihtiyacın karşılanmasına yönelik bir yöntem olarak, ihale makamı tarafından kullanılabilir.
5. İnovasyon Ortaklığı: Bu prosedür, halen piyasada bulunmayan bir mal veya hizmetin satın alınmasına ihtiyaç duyulduğunda kullanılabilir. Süreç boyunca çok sayıda şirket katılabilir.
6. Tasarım yarışması: Bu prosedür, bir tasarım için fikir edinmek amacıyla kullanılır.
Genellikle tüm orta ve yüksek değerli sözleşmeler, rekabetçi prosedürler (ihaleler) aracılığıyla verilmelidir, ancak aşağıdakiler gibi istisnalar vardır:
·Gayrimenkul satın almak
·Aşırı acil durumlar
·Tek bir olası tedarikçinin olduğu durumlar
Ne zaman teklif sahibi hariç tutulabilir?
Bir istekli teklif sahibine güvenilemiyorsa, ihaleye katılma izni verilmeyebilir:
- vergilerini veya sosyal güvenlik primlerini ödemezlerse, yolsuzluğa katılırlarsa veya bir suç örgütüyle bağlantıları varsa hariç tutulacaklardır
- İflas etmiş olmaları veya ciddi mesleki suistimalden suçlu olmaları halinde hariç tutulabilirler
Hariç tutma nedenlerinin ayrıntılı açıklamasını AB mevzuatı bölümündeki Direktiflerde, ulusal kamu ihale yasalarında ve satın alan kuruluş tarafından sağlanan belgelerde bulunabilir.
Değerlendirme
İhaleler, önceden yayınlanmış kriterlere göre puan verilerek değerlendirilir ve her kategorinin belirli bir değeri vardır; örneğin sunulan fiyatın değeri %40, teknik özellikler %50 ve çevresel etki %10 olabilir.
Tekliflerin değerlendirilmesi ancak son teslim tarihi sona erdikten sonra başlayabilir.
Yaklaşan ihaleler için ön bilgilendirme duyurusu
Tedarik eden kuruluş, ön bilgi bildirimini (PIN) İhale Elektronik Günlük (TED) portalında yayınlayabilir. PIN’in amacı, tedarikçilere veya teklif vereceklere, gelecekteki satın alma ve ihale işlemleri hakkında önceden bilgi sağlamaktır.
Normalde PIN, ihale ilanının yayınlanmasından 35 gün ila 12 ay önce yayınlanır.
Bir ön bilgilendirme duyurusunun ardından bir teklif yayınlandığında, teklif verme süresi kısaltılabilir.
AB kuralları ne zaman ve nasıl uygulanır?
AB’de tüm kamu ihale prosedürleri ulusal kurallar esas alınarak yürütülmektedir. Daha yüksek değerli sözleşmeler için bu kurallar genel AB kamu ihale kurallarına dayanmaktadır.
AB kurallarının ne zaman kullanıldığını belirten değer sınırları (eşikler), satın alma konusuna ve satın alma işlemini kimin yaptığına bağlıdır. Bu eşikler düzenli olarak gözden geçirilmekte ve tutarlarda hafif ayarlamalar yapılmaktadır.
Ana sınırlar şunlardır:
·Merkezi hükümet yetkilileri tarafından satın alınan çoğu hizmet ve malzeme türü için 143.000 Avro
·İnşaat sözleşmeleri için 5 538 000 Avro
Daha düşük değerli ihaleler için yalnızca ulusal kamu ihale kuralları geçerlidir, ancak genel AB şeffaflık ve eşit muamele ilkelerine saygı gösterilmelidir.
sayral.com 